logo
NEDEN HAZIR YEM
Belirli bir amaç için bakılan atların beslenmesinde enerji ihtiyacı en önemli kriterlerden biridir. At yemlenmesinde sadece tane yem kullanılmasının başlıca sebeplerinden biri de tanelerde bulunan nişastanın enerji kaynağı olarak birinci sırayı almasıdır. Tane yemlerdeki nişasta ince bağırsaktaki enzimler tarafından sindirilerek açığa çıkar. Yemlemede kullanılabilecek yulaf, arpa, buğday, mısır, çavdar gibi tane yemler arasından yulaf genel olarak atın besin ihtiyaçlarının karşılaması bakımından en uygun sayılabilecek besin maddesidir. Buna rağmen yulaf tek başına enerji/ protein ihtiyacını tamamen karşılayamayacağı gibi vitamin ve mineral bakımından da yetersizdir.
 
Tane yemlerdeki nişastanın sindirilerek açığa çıkması nişastanın tanenin içinde paketlenme şekli sebebi ile kolay bir işlem değildir. Basit bir anlatımla nişasta; pek çok glukoz molekülünün bir araya gelip nişasta granülleri ile sarılarak protein matrixisinin içine gömülmüş haldedir.
 
Gerek enerji gerekse diğer besin değerleri bakımından tane yemlerin tek başlarına yetersiz olması, ayrıca tane yemlerin fizyolojik yapıları bakımından atın sindirim sistemi tarafından enzimatik faaliyetlerle de olsa tam ve sağlıklı bir şekilde sindirilmeleri çiğ halde iken mümkün değildir. Tam da bu nedenle tane yemlerin işlemden geçirilmesi düşünülmüştür. İnsanlar için üretilen hazır fast-food yiyeceklerden farklı olarak- ki bu yiyecekler tamamen zaman kazanma amacıyla üretilmektedirler. Hazır at yemleri tamamı ile uzmanlar tarafından formüle edilerek atların daha sağlıklı ve dengeli beslenmesi için hazır yem şeklinde üretilmeye başlanmıştır.
 
Geleneksel olarak tane yemlerin sindiriminin kolaylaşması için insanlar bu yem maddelerini kırmayı veya ezmeyi denemiş ve bu şekilde atlarını beslemeyi uygun görmüşlerdir. Aslında bu işlem yemin atın ağzında çiğnenmesi işleminden çokta farklı olmayıp belki de sadece dişleri artık işlevini yeterince görmeyen yaşlı atlar için faydalı olmaktadır.
 
Öte yandan yemlerin kırılıp ezilmesi sonucunda ortam koşullarına dayanıklılıkları azalacak ve saklanması zorlaşacaktır. Zira bu şekilde nişasta ihtiva eden parçalanmış gıdalar bozulup küflenmeye hatta içlerinde mikotoksin dediğimiz mikroorganizmalar oluşacak ve atlar için zehirli olabilecek toksinlerin üremesine müsait olacaklardır.
 
Başlangıçta da dediğimiz gibi, tek bir tahılın belirli amaçlar için beslenen atların (performans, yetiştiricilik veya büyümekte olan taylar) besinsel ihtiyaçlarını karşılayamayacağı bilinse bile elbette herkes tane yemleri belirli oranlarda karıştırmak sürati ile atı/atları için bir yem rasyonuoluşturabilir. Buradan alınacak sonuç elbette ki yem karışımını hazırlayan kişinin at beslenmesi ile ilgili bilgisi ile sınırlı kalacaktır. Bu nedenle tane yem karışımının hazırlanmasında bir uzmana danışmak ve yardım almak şart olacaktır. Yine de bu karışım olarak hazırlanan tahılların çiğ yani herhangi bir "ısı işleminden” geçemeden atın sindirim sistemi tarafından tam olarak sindirileceğini düşünmek fazla iyimser olmayı gerektirir. Bilindiği gibi tane yemlerdeki nişasta ve proteinleri bir kılıf tarafından sarılmış olup enzimatik yolla bile açığa çıkartılması zordur. Bu nedenledir ki pek çok zaman at dışkılarında tane yemler bütün olarak görülmektedir. Buradaki en önemli yanılgı yemlerin kırılarak verildiğinde ve dışkıda tane yemlerin görülmemesi durumunda yemin sindirildiğini düşünmek olacaktır.
 
Hazır at yemleri peletleme veya kuru ya da nemli pişirme teknikleri kullanılarak, uzmanlar tarafından formüle edilmiş tane ve kaba yemlerin, gerekli vitamin ve mineral kaynakların da eklenmesi ile oluşturulan, atların sindirim sisteminin fizyolojik özelliklerine uygun biçimde ve sindirilme kapasiteleri arttırmak amacı ile hazırlanırlar. Isı işleminin yanında yemin sindirimini arttırmak amacı ile bazı yemlere” canlı ve ya cansız mayalar” da katılmakta ve hatta atın bir şekilde sindirim sistemine alacağı toksinlerin zararından kurtulmak amacı ile "toksin bağlayıcı”da kullanılmaktadır.  Bu amaçla pazarda değişik tekniklerle hazırlanmış, içerikleri farklı yemler bulunmaktadır.
 
Mikronizasyon yöntemi ile hazır at yemlerinde kullanılan tahıllar kuru ısıtmaya tabi tutulurlar. Yapılan çalışmalar yulaf ve arpanın bu yöntem ile pişirilmesinin proteinden yararlanmayı %1-2 oranında arttırdığını göstermiştir. Burada yapılan ısı işlemi doğal sindirim enzimi gibi çalışarak taneyi jelatinize etmek sureti ile nişasta ve protein partiküllerini parçalar ve enerjinin ince bağırsakta emilimi için besini uygun hale getirir.
 
Atın beslenmesi için hazırlanan hazır at yemleri, ihtiyaçları karşılamak üzere belirlenen yem maddelerinin uygun yöntem ile sindirilme kapasitelerini arttırmak sureti ile yemden yararlanmayı arttırmak amacı ile hazırlanırlar. Yemden yararlanmanın artması ile birlikte ata verilmesi gereken tane konsantre yem miktarı azalmakta ayrıca içine katılmış katkı maddeleri, vitamin ve mineraller ile tam bir rasyon olma özelliği taşırlar. Unutmamak gerekir ki hazır at yemin bir başka en önemli özelliği ise üzerlerinde üretim ve son kullanma tarihleri yazmasıdır ki bu atımıza veriyor olduğumuz yem maddesinin güvenilirliğinin bir ölçüsüdür.